Golwg ar Addysg

Darganfod Addysgu

Ysbrydolwch genhedlaeth – cyflwyniad i Hyfforddiant Athrawon UCAS

Cwricwlwm newydd i Gymru

Rhagor o wybodaeth am

Rhannu'r dudalen hon

Dewiswch symbol:

 

 

Golwg ar

Addysg


Ysbrydolwch genedlaethau’r dyfodol

Gweithio ym myd addysg, boed gyda phlant, pobl ifanc, neu oedolion, yw un o’r gyrfaoedd mwyaf heriol ond sydd ymysg y rhai sy’n rhoi’r boddhad mwyaf.

Addysg sydd yn y pedwerydd safle o blith y meysydd sy'n cyflogi'r nifer fwyaf o bobl yn Nghymru. Mae tua 125,000 o bobl yn gweithio yn y sector addysg; sef 1 o bob 10 o bobl yng Nghymru sy'n gweithio. (Ffynhonnell: y Gofrestr Busnes a’r Arolwg Cyflogaeth, BRES, 2017)

Er mai Athrawon a Darlithwyr yw cyfran fawr o gyfanswm y gweithlu ym myd Addysg, sef tua 44%, mae gweithio yn y sector addysg yn ymwneud â llawer mwy na bod yn athro dosbarth. Gallech gynorthwyo staff addysgu, bod yn rhan o’r gwaith o ddarparu prydau ysgol, neu baratoi offer ar gyfer arbrofion labordai. Gallech fod yn hyfforddi ac yn asesu prentisiaid, yn rhoi cyngor a chyfarwyddyd gyrfaoedd, neu’n addysgu mewn dosbarth gyda’r nos i oedolion.

Mae’r sector addysg yn newid yn gyson wrth iddo ymateb i bolisïau newydd y llywodraeth, a datblygiad damcaniaethau a dulliau newydd o addysgu a dysgu. Byddwch yn barod i fod yn addysgwr ac yn ddysgwr, drwy gydol eich bywyd.

Mae bron i
1 mewn 10
o weithwyr yng Nghymru yn gweithio yn y Sector Addysg (BRES, 2017)

76%
o’r athrawon ysgol yng Nghymru yn fenywod; o gymharu â 59% o athrawon Addysg Bellach. (Ystadegau’r Gweithlu Addysg, 2016)

Mae traean, 33%
o’r athrawon ysgol yng Nghymru yn siarad Cymraeg. Mae 27% yn gallu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg. (Ystadegau’r Gweithlu Addysg, 2016)


Cymhellion
Hyfforddi
Athrawon – Fe allech chi gael hyd at £25,000 mewn cymhellion i hyfforddi fel athro yng Nghymru mewn pynciau blaenoriaeth a thrwy gyfrwng y Gymraeg. Darganfyddwch mwy
#Darganfodaddysgu

Disgwylir y bydd angen ar Gymru tua 800 o athrawon uwchradd, 1000 o athrawon cynradd a meithrin a 100 o gynorthwywyr addysgu bob blwyddyn hyd at 2025 800
(Ffynhonnell: EMSI, 2019)


 


 

 

Mae 9.2% o’r gweithlu yng Nghymru wedi’u cyflogi ym myd Addysg.
(BRES,2017)


Ble alla’i weithio ym myd Addysg?

Gallwch addysgu neu ddarlithio mewn meysydd amrywiol a chyda disgyblion a dysgwyr o bob oedran a gallu.

Rydym i gyd yn mynd i’r ysgol neu’n cael ein haddysgu mewn rhyw ffordd nes byddwn yn 16 oed. Bydd y mwyafrif yn mynd ymlaen i addysg bellach gan ddilyn cyrsiau Safon Uwch, BTEC neu gyrsiau Addysg Bellach eraill, a bydd rhai yn dod yn brentisiaid neu’n dilyn llwybrau hyfforddiant galwedigaethol eraill. Mae nifer y bobl ifanc sy’n mynd ymlaen i Addysg Uwch yng Nghymru wedi cynyddu; mae 26% o’r bobl ifanc 18 oed yn mynd i Brifysgol neu’n defnyddio darparwyr Addysg Uwch eraill (UCAS, 2018). Dyma’r gyfradd fynediad uchaf a gofnodwyd yng Nghymru.

Mae Llywodraeth Cymru yn ein hannog i fod yn genedl o ddysgwyr gydol oes, a phan ydym yn oedolion gallwn ddychwelyd i addysg a chyrsiau amser llawn neu ran-amser, neu hyd yn oed ddysgu oherwydd ei fod yn hwyl.

Ym myd Addysg, gallech weithio mewn ystod eang o amgylcheddau addysgu a dysgu. Dyma’r prif feysydd y gallech chi weithio ynddynt:

1%
Meithrin neu’r Blynyddoedd Cynnar

1%
Sefydliadau hyfforddi a rhaglenni dysgu Cymunedol

10%
Addysg Uwch

20%
Addysg Bellach

(BRES, 2017)

40%
Cynradd



29%
Uwchradd

 



Mae ar Gymru angen mwy o…


Athrawon Ysgol Uwchradd, Gweithwyr Chwarae,
Athrawon a Thiwtoriaid Peripatetig
Athrawon Cymorth Dysgu,
Rheolwyr ym myd Addysg,
Darlithwyr Addysg Uwch
Nyrsys Meithrin a Chynorthwywyr,
Seicolegwyr, Athrawon Ysgol Gynradd,
Darlithwyr Addysg Bellach, Hyfforddwyr, Cynghorwyr ac Arolygwyr Addysgu, Cynorthwywyr Cymorth Addysgol,
Cynorthwywyr Addysgu

 


Prif Ardaloedd Cyflogaeth

Dyma gyfanswm nifer yr holl swyddi yn y meysydd sector addysg Cymru.

Caerdydd
22,000

 

Abertawe
11,000

 

Rhondda Cynon Taf
10,000

 

Sir Gaerfyrddin
7,000

 

Gwynedd
6,000

 

Pen-y-bont ar Ogwr
5,000

 

Caerffili
5,000

 

Ceredigion
5,000

 

Casnewydd
5,000

 

Wrecsam
5,000

 

Conwy
4,500

 

Sir y Fflint
4,500

 

Castell-nedd Port Talbot
4,500

 

Powys
4,500

 

Bro Morgannwg
4,500

 

Sir Benfro
4,000

 

Sir Ddinbych
3,500

 

Torfaen
3,000

 

Sir Fynwy
2,500

 

Blaenau Gwent
2,000

 

Merthyr Tydfil
1,750

 

Ynys Môn
1,500

 

Ffynhonell: BRES, 2017

 1 mewn 6 o’r holl swyddi ym maes Addysg wedi’u lleoli yng Nghaerdydd,ond bydd swyddi ar gael ledled Cymru.
(BRES, 2017)

 

Yng Nghymru, mae:
1274 o Ysgolion Cynradd
195 o Ysgolion Uwchradd
70 o Ysgolion Annibynnol
41 o Ysgolion Arbennig
14 o Golegau Addysg Bellach
11 o Ysgolion Meithrin
10 o Brifysgolion

a llawer mwy o ddarparwyr hyfforddiant ar draws Gymru
(Ffynhonnell: Cyfrifiad Ysgol, 2018)



Cyfarfod â’r Cyflogwyr

Mae’r staff sy’n gweithio mewn meithrinfeydd ac ysgolion a gynhelir wedi’u cyflogi drwy Adran Addysg pob un o’r 22 o Awdurdodau Unedol yng Nghymru. Gallech hefyd gael eich cyflogi gan ysgol annibynnol, coleg addysg bellach, prifysgol neu sefydliad hyfforddi ledled Cymru.

Beth alla’i ei ennill?

Mae cyflogau ar draws y sector Addysg yn gallu amrywio gan ddibynnu ar gymwysterau, profiad, ble rydych chi’n byw, yn ogystal â chyfrifoldebau addysgu. Bydd cyflogau hefyd yn amrywio i weithwyr hunangyflogedig.

Caiff athrawon eu talu yn ôl graddfeydd cyflog, sy’n cael eu diweddaru gan y Llywodraeth bob mis Medi. Mae athrawon cymwysedig yn cychwyn ar y ‘brif’ raddfa gyflog a phob blwyddyn byddant yn mynd i fyny’r raddfa gan ddibynnu ar eu perfformiad.

Mae’r cyflogau addysgu a nodir isod yn rhai bras sydd wedi’u seilio ar Raddfeydd cyflog Cymru a Lloegr 2018/2019. Mae’r graddfeydd cyflog yn uwch os ydych yn addysgu yn Llundain.

Ar ben y cyflog sylfaenol, gall athrawon hefyd gael taliadau Cyfrifoldeb Addysgu a Dysgu gan ddibynnu ar eu dyletswyddau arbenigol ychwanegol.

Mae Darlithwyr Addysg Bellach yn cael eu talu yn ôl Graddfeydd Cyflog Addysg Bellach Cymru.


Ystod cyflogau ar gyfer swyddi a dibynnu ar brofiad (£)



Athrawon

£17,208 - £27,216


£23,720 - £39,406


£29,664 - £48,244


£40,162 - £61,005


£45,213 - £111,007


 

Swyddi Addysg Eraill

£12,000 - £18,000


£13,000 - £16,000


£14,000 - £16,000


£15,000 - £23,000


£18,000 - £25,000


£18,000 - £30,000


£20,000 - £33,000


£22,000 - £51,000


£23,000 - £40,000


£23,000 - £41,000


£28,000 - £54,000


Ffynhonnellau: Cascaid, 2017
* Cyflog Athrawon 2018/2019
**Bydd cyflogau staff cymorth mewn addysg, fel Cynorthwywyr Addysgu, Gweithwyr Meithrin a Chwarae ac Ysgrifenyddion Ysgol etc amrywio ledled Cymru. Mae’r amrediadau cyflog a roddir uchod yn fras. Holwch eich Awdurdod Addysg lleol ar gyfer graddfeydd cyflog penodol yn eich ardal.


Dechrau arni

Dechrau arni ym myd Addysg

I fod yn Athro yn y DU, bydd arnoch angen:

  • gradd israddedig
  • Statws Athro Cymwysedig (SAC) drwy gwblhau Hyfforddiant Cychwynnol Athrawon (HCA).

Yn Nghymru

  • I wneud cyrsiau hyfforddiant athrawon yng Nghymru, bydd arnoch angen TGAU Saesneg a Mathemateg â Gradd B, neu gymhwyster cyfatebol. (Gwiriwch y gofynion derbyn ar gyfer cyrsiau yng ngweddill y DU; gallant fod yn is)
  • I addysgu ar lefel gynradd, bydd arnoch angen TGAU mewn gwyddoniaeth, â gradd C, neu gymhwyster cyfatebol
  • I astudio drwy gyfrwng y Gymraeg, bydd arnoch angen TGAU Cymraeg Iaith Gyntaf, Gradd B.

Gallwch ddod yn athro mewn cyfnodau gwahanol o’ch bywyd ac mae amryw o lwybrau y gallwch eu dilyn i gyflawni Statws Athro Cymwysedig (SAC). Gellir ei gwblhau fel rhan o radd, yn syth ar ôl gradd, ar ffurf cwrs rhan-amser ochr yn ochr â gwaith, neu ar ffurf cwrs amser llawn ar ôl gweithio mewn sector arall.

Bydd y dewis o ran y llwybr yr ydych yn ei ddilyn yn dibynnu ar:

  • y grŵp oedran yr hoffech ei addysgu, er enghraifft, grwpiau oedran Ysgol Gynradd neu Uwchradd
  • y pwnc neu’r pynciau yr hoffech eu haddysgu yn ogystal â’ch cymwysterau a’ch profiad.

Yng Nghymru gallwch hefyd hyfforddi
if od yn athro tra’n gweithio mewn ysgol
drwy Lwybr Seiliedig ar Waith. Yn 2019-2020
gallwch hyfforddi trwy Rhaglen Athrawon
Graddedig (RhAG). Mae nifer y lleoedd yn
gyfyngedig; mae  18 o leoedd  RhAG
Uwchradd ac 18 o leoedd  RhAG Cynradd.
O 2020-2021 bydd  Llwybr Seiliedig ar
Waith newydd i gymryd lle’r RhAG a fydd
hefyd yn  caniatau i chi  hyfforddi i fod  yn
athro tra’n gweithoi mewn ysgol.

 


Cofiwch: os ydych yn gwneud cais i gael eich hyfforddi i fod yn athro neu i unrhyw swydd sy’n cynnwys gweithio gyda phlant a phobl ifanc neu oedolion sy’n agored i niwed, bydd gofyn ichi gydymffurfio â gwiriadau i ganfod unrhyw euogfarnau troseddol drwy wiriad y Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd (DBS) 

Bydd angen ichi wneud cryn dipyn o waith ymchwil i’r llwybr sydd orau i chi:  

• Israddedig

Gallwch wneud gradd israddedig mewn Addysg, yn gyffredinol ar gyfer addysgu mewn Ysgol Gynradd ac ar lefel Feithrin, sy’n cynnwys Statws Athro Cymwysedig (SAC).

Dyma rai enghreifftiau o’r nifer o gyrsiau israddedig sydd ar gael ym maes Addysg:

  • Addysg Gynradd yn arwain at Statws Athro Cymwysedig BA (Anrh.)
  • Addysg Gynradd BEd (Anrh.)
  • Addysgu a Dysgu yn y Cyfnod Cynradd BA (Anrh.)
  • Gradd Sylfaen ynghylch y Blynyddoedd Cynnar FdA
  • Y Blynyddoedd Cynnar BA (Anrh.)
  • Addysg Mathemateg gyda SAC (Uwchradd) BA (Anrh.)
  • Addysg Gynradd gyda Hanes (4 blynedd) MA (Anrh.)

Dod o hyd i gwrs israddedig



• Ôl-raddedig

Gallwch wneud gradd ac yna gwblhau eich hyfforddiant athrawon. Mae’r mwyafrif o athrawon ysgolion uwchradd a cholegau yn gwneud gradd yn y pwnc yr hoffent ei addysgu ac yna’n gwneud Tystysgrif Addysg i Raddedigion (TAR). Dyma rai enghreifftiau o’r nifer o gyrsiau ôl-raddedig sydd ar gael.  O 2020-2021 ymlaen bydd TAR rhan-amser (gyda SAC) ar gael ar draws Cymru gan y Brifysgol Agored mewn rhai pynciau a chyfnodau.

  • TAR Gynradd
  • TAR Uwchradd, Bioleg
  • TAR Uwchradd, Ffiseg a Chemeg

Partneriaeth Gogledd Cymru Gaer/Bangor

Partneriaeth Caerdydd

Yr Athrofa: artneriaeth Dysgu Proffesiynol

Partneriaeth AGA Aberystwyth


Faint o swyddi addysgu sy’n cael eu hysbysebu? Sut beth yw’r gystadleuaeth?

Hysbysebwyd bron i 1000 o swyddi athrawon ysgol uwchradd yng Nghymru yn 2017 ac ar gyfartaledd roedd 8 person yn ymgeisio am bob swydd. Hysbysebwyd tua 850 o swyddi athrawon ysgol gynradd yng Nghymru yn 2017 ac ar gyfartaledd roedd 16 person yn ymgeisio am bob swydd. Roedd y nifer uchaf o hysbysebion swyddi gyda’r gystadleuaeth isaf ar gyfer Mathemateg, Saesneg a Gwyddoniaeth.

 

Pwnc( ysgol uwchradd)

Nifer o swyddi a hysbysebwyd (2017)

Nifer o ymgeiswyr i bob swydd


Mathemateg

154

6


Saesneg

143

8


Gwyddoniaeth

129

6


Pwnc arall

113

9


Addysg Gorfforol

45

16


Cymraeg ail iaith

43

6


Ieithoedd Tramor Modern

40

9


Dylunio & Thechnoleg

40

8


Hanes

36

10


Cerdd

36

6


Technoleg Gwybodaeth

27

5


Addysg Grefyddol

26

9


Daearyddiaeth

25

6


Pennaeth / duirprwy bennaeth

22

12


Celf

19

11


Cymraeg iaith gyntaf

18

4


Cemeg

14

4


Bioleg

14

4


Ffiseg

12

5


Cydlynydd AAA

7

5



Cyfanwsm athrawon ysgol uwchradd

963

8


Athrawon Ysgol Gynradd

848

16


(StatsWales, Jan-Dec 2015)



Ewch ati i rwydweithio!

Er bod y llwybrau i waith addysgu a darlithio yn eithaf strwythuredig, mae’n dal yn bwysig iawn rhwydweithio ac adeiladu eich rhwydwaith o gysylltiadau, er mwyn eich helpu i benderfynu ai byd addysg yw’r maes cywir i chi ac yna i rannu arferion da ag athrawon eraill wrth ichi symud drwy eich gyrfa. Siaradwch â chynifer o athrawon a darlithwyr ag y gallwch wrth wneud penderfyniadau am eich gyrfa ym maes addysg.

Rhwydweithio! Rhwydweithio! Rhwydweithio!

Mynnwch brofiad!

Mynnwch brofiad! Mae cael cymaint o brofiad gwaith ag y gallwch yn arbennig o bwysig ym myd Addysg. Mae yr un mor bwysig i’ch helpu i benderfynu ai addysgu neu ddarlithio yw’r yrfa gywir i chi a pha grŵp oedran a fyddai orau ichi, neu i gefnogi eich cais i fod yn Gynorthwyydd Addysgu. Siaradwch â’ch ysgolion lleol a gofynnwch a allech chi dreulio peth amser yn cysgodi swydd, neu gwirfoddolwch yn Gynorthwy-ydd Addysgu. Cofiwch y gallwch hefyd wirfoddoli mewn clybiau ieuenctid lleol neu ddod yn arweinydd i’r Geidiau neu’r Sgowtiaid.


Mae angen i bob athro fod â gradd; cymhwyster lefel 5. (Efallai y bydd gan Athrawon a Darlithwyr pynciau galwedigaethol gymwysterau galwedigaethol proffesiynol cyfatebol) Fel arfer, mae gan Ddarlithwyr Addysg Uwch Radd Anrhydedd dosbarth cyntaf neu 2.1 ynghyd â Gradd Meistr, ac mae disgwyl iddynt fod â doethuriaeth (PhD), neu fod yn gweithio tuag at ei chyflawni (Lefel 8).
A hoffech chi ddeall cymwysterau? Darllenwch ragor.



Galw am sgiliau

Mae swydd Addysgwr yn rhoi boddhad, ond yn heriol, a bydd angen ichi allu ymgysylltu â’r disgyblion neu’r myfyrwyr yr ydych yn eu haddysgu. Bydd gennych wybodaeth arbenigol am y pwnc yr hoffech ei addysgu ond bydd arnoch angen hefyd:

  • Y gallu i annog, cymell, ac ysbrydoli eich myfyrwyr
  • Sgiliau cyfathrebu rhagorol
  • Brwdfrydedd a hyder
  • Amynedd a thringarwch
  • Gallu cynnal disgyblaeth ac ymdrin ag ymddygiad heriol
  • Sgiliau trefnu a chynllunio da
  • Y gallu i weithio’n dda o dan bwysau
  • Cadw’n gyfarwydd â’r gwaith ymchwil diweddaraf yn eich maes pwnc
‘Mae addysgu a dysgu ardderchog yn deillio o ymarferwyr brwdfrydig, ymroddedig, rhagorol sy’n hyfedr, sy’n cyfuno gwybodaeth arbenigol o’r pwnc â dealltwriaeth drwyadl o’r broses ddysgu, ac sy’n ceisio gwella eu sgiliau yn gyson’’
(Cymwys am Oes, 2014)


Pynciau Blaenoriaethol

Bydd angen athrawon a darlithwyr ym mhob pwnc, ond mae prinder athrawon yn y pynciau a ganlyn, sy’n flaenoriaethau‘Uchel’ a ‘Chanolig’:

Blaenoriaeth Uchel

  • Mathemateg
  • Ffiseg
  • Cemeg
  • Cymraeg
  • Cyfrifiadureg

Blaenoriaeth Ganolig

  • Ieithoedd Modern

Mae’r Llywodraeth yn cyhoeddi cymhellion Hyfforddiant Cychwynnol Athrawon i wneud hyfforddiant yn y pynciau blaenoriaethol hyn bob blwyddyn ac mae’r wybodaeth ddiweddaraf ar gael ar wefan Darganfod Addysgu.

Newydd yn y sector

Mae’r sector Addysg yn newid yn gyson wrth iddo ymateb i bolisïau diweddaraf y llywodraeth a damcaniaethau a dulliau newydd o ran addysgu a dysgu. Byddwch yn barod i fod yn addysgwr ac yn ddysgwr, drwy gydol eich gyrfa.

Cwricwlwm newydd i Gymru
Disgwylir i’r cwricwlwm newydd i Gymru fod wedi’i weithredu’n llwyr erbyn 2021 ac mae’n rhoi mwy o bwyslais ar ddarparu’r sgiliau y bydd eu hangen ar bobl ifanc ar gyfer gwaith a bywyd.

Yn arbennig, erbyn hyn mae sgiliau digidol yr un mor bwysig â Llythrennedd a Rhifedd a bydd angen i addysgwyr allu addysgu’r sgiliau hyn ar draws pob maes pwnc.

Strategaeth y Gymraeg: y Camau Nesaf
Wrth i Lywodraeth Cymru anelu at gynyddu nifer y cyfleoedd i ddysgu a hyfforddi drwy gyfrwng y Gymraeg, bydd y galw am athrawon cyfrwng Cymraeg yn parhau i dyfu.

'Mae addysgu yn grefft mor gymhleth nad yw un oes yn ddigon i’w meistroli, ond drwy ganolbwyntio’n drylwyr ar ymarfer, gall athrawon barhau i wella drwy gydol eu gyrfa.’ (Dylan William, Cynhadledd Chwyldro Ysgolion, 2010)



A oes angen sgiliau Cymraeg arnaf?

Mae sgiliau yn y Gymraeg yn arbennig o bwysig ym myd Addysg ac mae’n debyg y bydd gallu addysgu drwy gyfrwng y Gymraeg yn rhoi mantais ichi o ran dod o hyd i swydd addysgu neu gymorth addysgu.

Nod Llywodraeth Cymru yw parhau i wella’r cyfleoedd i ddysgu yn yr ysgol a’r coleg drwy gyfrwng y Gymraeg, ac felly mae’n debygol y bydd y galw am athrawon cyfrwng Cymraeg ac athrawon Cymraeg Iaith Gyntaf a Chymraeg Ail Iaith yn parhau i gynyddu. Gall y galw hwn amrywio gan ddibynnu ar ble rydych yn byw; Gwynedd sydd â’r nifer fwyaf o ysgolion cyfrwng Cymraeg, sef 105 (gan gynnwys ysgolion cynradd ac uwchradd), a Blaenau Gwent sydd â’r nifer leiaf (1).

 Mae 29%
o’r gweithlu addysg yn siarad Cymraeg
(Cyfrifiad, 2011)


 Mae 84%
o’r cyflogwyr ym maes gofal plant o’r farn fod sgiliau yn y Gymraeg yn bwysig yn y gweithle
(Llywodraeth Cymru, 2014)

Croeso i Gyrfa Cymru

Dewiswch iaith

Cymraeg

Welcome to Careers Wales

Please select your language

English