Mae'r wybodaeth hon yn hen a bydd yn cael ei dileu'n fuan. Ewch i'n hadran Gwybodaeth am Swyddi newydd.

Home

eClips

Cynllunio eich dyfodol

Taflen 1.01
Rhagfyr 2010

Mae gwaith yn rhan bwysig o fywydau'r rhan fwyaf o bobl. Mae eich dewisiadau yn effeithio ar eich holl ffordd o fyw, felly meddyliwch yn ofalus am eich cynlluniau. Peidiwch ag aros hyd nes eich bod ar fin gadael addysg amser llawn; nid y dewisiadau a wneir ar frys yw'r rhai gorau fel arfer.

Darllen mwy...

Eich bywyd chi

Mae'r math o waith  rydych yn ei wneud yn bwysig iawn. Mae'n gallu effeithio ar:

  • eich boddhad cyffredinol mewn bywyd
  • y ffordd rydych yn meddwl am bethau 
  • eich cylch o gyfeillion a ffrindiau 
  • faint o arian rydych chi'n ei ennill 
  • eich ffordd o fyw.

Fel oedolyn, rydych chi'n debygol o dreulio cryn dipyn o'ch amser yn gweithio. Felly mae'n gwneud synnwyr i chi ddod o hyd i waith sy'n addas i chi yn ogystal â gwaith sy'n rhoi arian i chi fyw arno.

'Ond dw i ddim yn gadael yr ysgol eto...'

Mae penderfyniadau am y math o waith a fyddai'n gweddu i chi'n  pwyso'n drymach os ydych yn bwriadu gadael yr ysgol yn 16 oed i ddod o hyd i waith. Ond hyd yn oed os ydych yn bwriadu aros mewn addysg amser llawn hyd nes y byddwch yn hŷn mae'n dal yn bwysig iawn i chi ddechrau meddwl am eich dewis o yrfa yn gynnar. Bydd y cyrsiau y byddwch yn dewis eu hastudio yn effeithio ar y dewis o yrfaoedd y byddwch yn gymwys i'w dilyn nes ymlaen. Os oes gennych yrfa benodol mewn golwg, dylech ddarganfod pa gymwysterau a all fod yn hanfodol neu'n ddefnyddiol i chi gael mynediad iddynt. 

Dechrau gwneud penderfyniadau

I nifer ohonom, mae dewis gyrfa yn anodd. Mae cymaint o gyrsiau a gyrfaoedd ar gael - edrychwch ar lawlyfrau colegau a chyfeirlyfrau,  taflenni a gwefannau ar wybodaeth gyrfaoedd! Ond mae digon o gymorth a gwybodaeth ar gael, er mwyn sicrhau eich bod yn gwneud y dewisiadau gorau posib. Manteisiwch ar y cymorth hwn.

Mae dewis gyrfa yn golygu meddwl am eich diddordebau, eich galluoedd, eich anghenion a'ch gwerthoedd, ac ystyried sut maen nhw'n cyfateb i fathau arbennig o waith. Bydd rhai gweithgareddau yn yr ysgol, fel rhan o'ch rhaglen yrfaoedd/ABCh yn eich helpu i bwyso a mesur pethau. Mae llawer o ddisgyblion yn cael y cyfle i ddefnyddio systemau arweiniad cyfrifiadurol, sy'n edrych ar eich diddordebau a ffactorau eraill i greu rhestr o swyddi i chi eu hystyried. Mae Pathfindera Kudosyn enghreifftiau o systemau o'r fath .

I ddechrau arni, dyma rai o'r pethau y dylech chi eu hystyried:

Diddordebau, sgiliau a galluoedd

  • Pa fath o ddiddordebau sydd gennych chi? Ydyn nhw'n rhai y gellid eu defnyddio mewn swydd?
  • Beth allwch chi ei wneud yn dda? Yn ogystal â meddwl am bynciau ysgol neu goleg, meddyliwch am  bethau rydych chi'n eu gwneud yn eich bywyd yn gyffredinol, fel gwrando ar bobl, trefnu eich arianneu dasgau ymarferol?
  • Ydych chi'n hoffi'r pethau yr ydych chi'n gallu eu gwneud yn dda? (Nid yw hyn bob amser yn wir!)
  • Pa swyddi sy'n cynnwys gweithgareddau y gallech eu mwynhau?
  • Pa sgiliau fyddech chi'n hoffi eu dysgu?
  • Ydych chi'n hoffi cydweithio'n agos ag eraill mewn tîm neu a oes yn well gennych chi weithio ar eich liwt eich hun?
  • Ydych chi'n berson sy'n hoffi gweithio dan do neu ydych chi'n hoffi bod allan yn yr awyr agored?

Mae pob un ohonom yn unigryw  a byddwn yn ateb y cwestiynau hyn yn wahanol ac mae llawer mwy o gwestiynau y gallech chi ofyn i'ch hunan. Fe fyddai'n ddiddorol i gymharu eich atebion ag atebion un o'ch ffrindiau. Meddyliwch yn ofalus er mwyn cael darlun gonest ohonoch chi eich hun.

Gwerthoedd, cyflog a phethau ymarferol

  • Pa mor bwysig ydych chi'n ystyried pethau fel: sicrwydd swydd, hwylustod, cilfanteision, statws, oriau rheolaidd, gallu byw yn lleol?
  • Oes gennych chi unrhyw syniadau pendant neu egwyddorion a fyddai'n effeithio ar eich dewis o waith neu gyflogwr - syniadau gwleidyddol neu grefyddol, neu deimladau cryf am y diwydiant amddiffyn, yr amgylchedd neu fasnach deg?
  • A yw'r syniad o weithio i gwmni masnachol neu i wasanaeth cyhoeddus yn apelio atoch? Neu a oes dim gwahaniaeth gennych?
  • Pa mor bwysig yw cyfleoedd i gael hyfforddiant?
  • Ydych chi'n berson uchelgeisiol? Pa mor bwysig yw'r cyfle am ddyrchafiad i chi?
  • Fyddech chi am fod yn hunangyflogedig ryw ddiwrnod neu o bosibl redeg eich busnes eich hun?
  • Pa mor bwysig ydy arian i chi? Hyd yn oed os nad yw'n golygu llawer nawr, mae'n bosibl y bydd yn bwysig pan fydd gennych forgais neu deulu!
  • Pa swyddi a fydd yn rhoi i chi'r ffordd o fyw yr hoffech ei chael?

Nid oes atebion cywir neu anghywir i gwestiynau fel y rhain ond mae sut yr ydych yn teimlo yn bwysig ac yn golygu p'un a fyddwch yn hapus neu beidio mewn math arbennig o swydd. Felly meddyliwch am y pethau hyn yn ofalus.

Profiad gwaith

Mae myfyrwyr mewn addysg lawn amser yn cael y cyfle i gael blas ar y byd gwaith drwy dreulio amser gyda chyflogwr lleol. Mae hyn yn rhoi'r cyfle i chi gael blas ar swydd neu amrywiaeth o swyddi cyn i chi ymrwymo'ch hun.

Mae rhai cyflogwyr yn cynnig rhaglen profiad gwaith sy'n caniatáu i chi edrych ar wahanol adrannau neu wahanol fathau o waith. Mae eraill yn rhoi'r cyfle i chi ddysgu am swydd benodol. Byddwch yn cael eich annog i gadw cofnod o'ch profiad gwaith. Gallwch ddefnyddio hwn maes o law i'ch helpu i gnoi cil ar hyn i chi ei ddysgu am y gwaith ac amdanoch chi eich hun.

Mae'n bosibl y cewch y cyfle i gysgodi gwaith rhywun arall - gall hyn fod mewn meysydd lle byddai'n anodd i chi wneud unrhyw agwedd ar y gwaith eich hun, er enghraifft gweithiwr proffesiynol cymwys, fel athro neu nyrs.  Gallwch gael cipolwg gwirioneddol ar swydd trwy arsylwi rhywun wrth iddynt wneud eu gwaith bob dydd dros gyfnod o amser; gallwch ofyn cwestiynau iddynt am eu gwaith, sut wnaethon nhw ddechrau, pa fath o hyfforddiant a gawson nhw ac ati.

Eich penderfyniad chi

Dim ond chi sy'n gallu gwneud y penderfyniadau. Fe allwch fynd yn eich blaen heb boeni am yr effaith y bydd dewis cynlluniau hyfforddi arbennig, cyrsiau neu bynciau yn ei chael ar eich dyfodol. Ond os ydych yn gwneud hyn, efallai y byddwch yn difaru yn y dyfodol.

Os nad ydych chi'n gwybod i sicrwydd beth rydych chi am ei wneud, gofynnwch am gyngor a gwybodaeth ond peidiwch â gadael i rywun arall eich darbwyllo i wneud penderfyniadau nad ydych chi'n hapus â nhw. Peidiwch â dewis cyrsiau am fod eich ffrindiau'n eu cymryd neu eich bod chi'n hoffi'r athro. Efallai fod eich ffrindiau'n dra gwahanol i chi ac na fyddwch chi'n cael yr un athro o reidrwydd! Hefyd, peidiwch â gadael i yrfa anrhaddodiadol eich rhwystro. Erbyn hyn, gallwch ddewis unrhyw yrfa waeth beth fo'ch rhyw; gweler taflen 1.06 yn y gyfres hon am ragor o wybodaeth.

 Yn y dyfodol, bydd angen lefelau uwch o gymwysterau a sgiliau nag yn y gorffennol. Felly, ceisiwch ennill y cymwysterau a'r sgiliau gorau posib  yn yr ysgol neu'r coleg.

Yn ogystal â chymwysterau fel TGAU, mae cyflogwyr yn chwilio am bobl sydd â sgiliau megis cyfathrebu a gweithio mewn tîm - sgiliau y gallwch chi eu datblygu yn yr ysgol neu'r coleg neu trwy bob math o weithgareddau allgyrsiol.

Bydd angen i chi barhau i ddysgu a gloywi'ch sgiliau gydol eich gyrfa. Mae llawer o gyflogwyr yn cefnogi staff sydd am astudio cymwysterau perthnasol yn rhan-amser mewn coleg lleol neu brifysgol.

D.S. Os ydych chi'n gadael yr ysgol heb gymhwyster lefel 2 (e.e. TGAU graddau A*-C neu gymwysterau cyfwerth) ac yn dechrau mewn swydd, mae'n werth gwybod bod gennych chi'r hawl cyfreithiol, pan yn 16 neu'n 17 oed, i gael amser i ffwrdd â thâl i astudio neu hyfforddi ar gyfer cymwysterau lefel 2.

Dechrau dod o hyd i wybodaeth

Canolfannau adnoddau a llyfrgelloedd

Bydd canolfan adnoddau/llyfrgell yrfaoedd Connexions i chi eu defnyddio yn eich coleg neu ysgol. Cewch wybodaeth hefyd mewn taflenni a llyfrau yn ogystal ag ar-lein - ar wefannau a CDs. Os oes gennych chi fynediad i system arweiniad cyfrifiadurol, y soniwyd amdani eisoes, gall eich helpu i nodi gyrfaoedd a allai fod o ddiddordeb i chi.

Mae gan y gwasanaeth gyrfaoedd/Connexions canolfannau adnoddau cynhwysfawr sy'n agored i'r cyhoedd. Galwch heibio i gael gweld. Yn ogystal â llawer o wybodaeth brintiedig, mae yna wefannau ac adnoddau cyfrifiadurol eraill y gallwch eu defnyddio i chwilio amgyrsiau addysg bellach ac uwch a gwybodaeth gyrfaoedd . Bydd gan eich llyfrgell gyhoeddus leol rai adnoddau gyrfaoedd hefyd.

Gwnewch yn siŵr fod unrhyw ddeunyddiau y byddwch yn cyfeirio atynt mor gyfoes ag sy'n bosib- yn enwedig gwybodaeth am gyrsiau. Mae'r taflenni yn y gyfres hon yn cael eu diweddaru'n aml, felly maen nhw'n fan cychwyn da.

Gwybodaeth a gyhoeddir gan gyrff proffesiynol

Mae gan nifer o sefydliadau sy'n ymwneud â galwedigaethau arbennig, fel sefydliadau proffesiynol a sefydliadau hyfforddi a chyflogaeth  wefannau sy'n cynnwys gwybodaeth ar yrfaoedd a chyfleoedd hyfforddi. Mae'n bosibl hefyd eu bod yn cyhoeddi llenyddiaeth am ddim ar yrfaoedd, neu'n darparu gwybodaeth trwy gyfrwng DVD neu CD-ROMs.

Edrychwch am ddeunydd sy'n ceisio ‘gwerthu' gyrfa i chi. Er ei fod yn dda ar y ffeithiau caled fel rheol, mae rhywfaint o'r wybodaeth yn ceisio recriwtio yn ogystal â rhoi gwybodaeth. Dysgwch sut i ddarllen rhwng y llinellau!

Mae taflenni eraill yn y gyfres hon yn rhoi gwefannau a rhifau ffônsefydliadau perthnasol.

Siarad â chyflogwyr a gweithwyr cyflogedig

Mae siarad â phobl sy'n gwneud swyddi penodol yn ffordd dda o ddysgu beth mae'r gwaith yn ei olygu ac mae gwneud profiad gwaith hyd yn oed yn well (gweler uchod) - ond cofiwch, ni fyddwch chi'n gweld pob agwedd ar swydd mewn cyfnod byr. Mae llawer o ysgolion a cholegau yn trefnu ymweliadau â llefydd gwaith, a chewch wneud eich trefniadau'ch hun weithiau. Mae rhai ysgolion a cholegau yn cynnig y cyfle i fyfyrwyr gymryd rhan mewn cynllun busnes Menter yr Ifanc neu fenter debyg. Hwyrach y cewch chi hefyd gyfle i fynd i arddangosfa neu gynhadledd yrfaoedd lle cewch gwrdd â phobl sy'n gweithio mewn amrywiaeth eang o alwedigaethau.

Athrawon gyrfaoedd a staff y gwasanaeth gyrfaoedd/Connexions

Siaradwch â nhw! Gallant ddarparu gwybodaeth, cyngor ac arweiniad. Mae gan bob ysgol o leiaf un aelod o staff sy'n gyfrifol am helpu pobl ifanc i wneud dewisiadau gyrfaol. Efallai y gall eich tiwtor dosbarth, neu rywun sy'n eich adnabod chi'n dda ac yn adnabod eich galluoedd, eich helpu chi. Bydd gan eich ysgol/coleg gynghorydd gyrfaol neu bersonol, neu aelod arall o staff gwasanaeth gyrfaoedd/Connexions sy'n ymweld yn rheolaidd i gynnig help i'r rhai sydd ei angen. Gallant fod yn ddefnyddiol iawn yn darparu gwybodaeth am waith lleol a chyfleoedd dysgu.

Beth i'w ofyn ynglŷn â swyddi

Pan fyddwch yn defnyddio unrhyw ffynhonnell wybodaeth, meddyliwch ymlaen llaw beth yn union yr ydych chi am ei wybod. Cyfeiriwch yn ôl at yr atebion i'r cwestiynau ynglŷn â'ch diddordebau a'ch gwerthoedd ar ddechrau'r daflen hon.

Mae rhai cwestiynau y gallwch eu gofyn ynglŷn â phob gyrfa, er enghraifft:

  • Beth yn union y mae'r gwaith yn ei olygu o ddydd i ddydd?
  • Pa lefel o gymwysterau a sgiliau fydd ei hangen arnoch?
  • Pa hyfforddiant a gynigir? Ydw i'n gallu ennill cymwysterau'n rhan-amser?
  • Gyda phwy fyddech chi'n gweithio?
  • Oes swyddi ar gael yn lleol neu a fyddai'n rhaid i chi adael cartref?
  • Fyddai'n rhaid i chi symud er mwyn cael dyrchafiad?
  • Pa fath o waith fyddech chi'n ei wneud ar ôl ennill rhywfaint o brofiad yn y gwaith?
  • Pa mor ddiogel yw'r swydd?
  • Beth yw'r tâl cychwynnol?
  • Oes cyfleoedd am ddyrchafiad?
  • A fyddai'n rhaid i mi symud i gael dyrchafiad?  
  • At beth y gallai'r swydd hon arwain yn nes ymlaen?
  • Beth yw'r oriau gwaith?

Chwiliwch am atebion i'r cwestiynau hyn a rhai eraill cyn gwneud penderfyniadau. Beth bynnag yw eich ffynhonnell wybodaeth, eich cyfrifoldeb chi yw ystyried a meddwl. Allwch chi ddychmygu sut y byddech yn dod i ben â thasgau a chyfrifoldebau? Allwch chi weld eich hun yn gwneud gwahanol swyddi? Cofiwch feddwl hefyd am agweddau llai deniadol y gwaith - mae yna bob amser rai anfanteision! Ceisiwch lunio rhestrau o'r manteision a'r anfanteision ar gyfer pob gyrfa - bydd hyn yn eich helpu i weld beth rydych yn chwilio amdanoac i sicrhau eich bod wedi darganfod popeth y mae ei angen am y syniad arbennig hwnnw.

Byddwch yn realistig - ond anelwch mor uchel ag y gallwch!  Eich bywyd chi yw e, felly gwneud y gorau ohono!

Os ydych yn byw yn Lloegr byddwch yn dod o hyd i lawer o wybodaeth ddefnyddiol yn:
http://www.connexions-direct.com/

Os ydych yn byw yng Nghymru, ewch i:
http://www.gyrfacymru.com/

Os ydych yn byw yng Ngogledd Iwerddon, ewch i:
www.careersserviceni.com



Yn ôl at y top...

Am fwy o wybodaeth

Mae llawer o daflenni eraill yn y gyfres hon,  a fydd yn rhoi syniadau i chi eu hystyried. Mae rhai o'r taflenni a all fod yn ddefnyddiol wedi'u rhestru isod. Os ydych ym mlwyddyn 9 ac yn gwneud dewisiadau o ran pynciau, mae taflenni 2.02 i 2.12 yn cynnwys awgrymiadau o yrfaoedd sy'n berthnasol i bynciau ysgol arbennig.

© Hawlfraint 2011, Cedwir pob hawl - Nord Anglia Lifetime Development SW Ltd
 
 

Cofrestru

Pam?

Cewch fynediad i bopeth drwy gofrestru ar ein gwefan am ddim.

Cewch gadw’ch proffil gyrfa mewn lle hwylus a diogel

Cewch gofnodi’ch cynnydd wrth ddefnyddio’r offeryn cyllunio gyrfa, Gyrfa+

Cewch fynediad i wybodaeth, fideos a gwefannau rydych wedi’u defnyddio.

1.Manylion amdanoch

2.Manylion y cyfrif

O leiaf 8 nod
Drwy glicio'r blwch rydych yn cadarnhau eich bod yn cytuno â Thelerau Gwasanaeth Gyrfa Cymru. Polisi Preifatrwydd

3.Manylion Personol

Wedi anghofio'ch Cyfrinair?

Er mwyn ailosod eich cyfrinair, rhaid i chi lenwi'r canlynol

Wedi methu â chanfod defnyddiwr gyda'r enw defnyddiwr hwnnw
Byddwch yn derbyn e-bost yn fuan i ailosod eich cyfrinair
neu Canslo i gau

Cyfrinair Dros Dro

Rydych wedi cael cyfrinair dros dro. Rhowch gyfrinair newydd.

Wedi methu â chanfod defnyddiwr gyda'r enw defnyddiwr hwnnw
Rhowch eich cyfrinair newydd a'i gadarnhau.
Nid oedd y cyfrineiriau yn matsio.
Rhaid derbyn telerau ac amodau.
Rhowch gyfeiriad e-bost dilys os gwelwch yn dda.
Mae'r cyfeiriad e-bost hwnnw'n bodoli eisoes. Dewiswch un arall.
Wedi newid eich cyfrinair yn llwyddiannus

Rhowch eich cyfeiriad e-bost os gwelwch yn dda. Gellir defnyddio hyn i ailosod eich cyfrinair os ydych wedi'i anghofio:

Neu Canslo i gau

Wedi newid eich cyfrinair yn llwyddiannus. Caewch y ffenestr hon a logio i mewn gyda'ch cyfrinair newydd.

Croeso i Gyrfa Cymru

Dewiswch iaith

Cymraeg

Welcome to Careers Wales

Please select your language

English