Astudiaethau Achos

Rhannu'r dudalen hon

Dewiswch symbol:

Lluniau Swyddi

  • Mae menyw’n eistedd wrth fwrdd, yn edrych ar fap mawr.

    Gwirio map sydd wedi'i gatalogio.

  • Mae menyw’n sefyll ar ysgol fach, rhwng dau bentwr o silffoedd.  Mae amrywiaeth o flychau a dogfennau papur ar y silffoedd.

    Dod o hyd i eitem sydd wedi'i harchifo.

  • Mae menyw’n edrych ar record finyl, ar ôl ei thynnu o’i chlawr.  Mae rhesi o flychau a droriau y tu ôl iddi.

    Cofnodi eitemau a fydd yn cael eu harchifo.

  • Mae menyw’n gafael mewn llyfr hen iawn yr olwg, ar ôl ei dynnu o flwch cardbord.

    Cyfeirio at Gofnod Plwyf.

  • Mae menyw’n eistedd wrth ddesg, yn gafael mewn llyfr mawr, hen yr olwg.  Mae dyn yn sefyll o flaen y ddesg, ac yntau hefyd yn edrych ar y llyfr.

    Helpu aelod o'r cyhoedd gydag ymholiad.

  • Mae menyw’n edrych i mewn i ddrôr bach, pren sydd ar agor.  Dim ond un o lawer o ddroriau tebyg yw’r drôr hwn.

    Dewis cofnodion.

  • Mae menyw’n eistedd wrth ddesg, mewn swyddfa.  Mae’n defnyddio cyfrifiadur.

    Defnyddio'r rhyngrwyd i ddod o hyd i wybodaeth.

  • Mae dwy fenyw’n sefyll wrth ymyl map mawr, sydd ar wal.  Mae un o’r menywod yn pwyntio at y map.

    Trafod y gwaith o drwsio map gyda gwarchodwr.

  • Archifydd

Archifydd

Cyflwyniad

Mae archifwyr yn dewis, yn storio ac yn darparu mynediad i ddeunyddiau fel dogfennau ysgrifenedig, mapiau, ffotograffau a ffilmiau. Efallai hefyd y byddan nhw'n ateb ymholiadau, yn diogelu dogfennau, yn siarad â grwpiau ac yn trefnu arddangosfeydd.

Adwaenir hefyd fel

  • Ceidwad Cofnodion
  • Rheolwr Cofnodion
  • Rheolwr Gwasanaeth Archif

Gweithgareddau Gwaith

Fel Archifydd, efallai byddwch yn cadw cofnodion ar gyfer archifau cenedlaethol, amgueddfeydd, awdurdodau lleol, busnesau, teuluoedd ac unigolion preifat (fel Gwleidyddion sydd wedi ymddeol), llysoedd, ysbytai, elusennau, prifysgolion, y llywodraeth ganolog ac asiantaethau'r llywodraeth.

Byddwch yn cofnodi, yn catalogio ac yn mynegeio pob dogfen, gan nodi'r rheini y mae angen gwaith diogelu arnynt, ac yn dewis y ffordd orau o'u storio. Fel Archifydd, byddwch yn gyfrifol am sicrhau bod dogfennau'n cael eu storio yn y ffordd a fydd yn eu diogelu orau. Mae hyn yn golygu meddwl am bethau fel golau, gwres a lleithder, a defnyddio deunydd pacio i'w gwarchod. Efallai byddwch yn siarad â gwarchodwyr ynghylch pa ddogfennau y mae angen gweithio arnynt fwyaf.

Rhaid hefyd i chi sicrhau bod aelodau o'r cyhoedd yn trin a thrafod y dogfennau'n ofalus. I wneud hyn, weithiau mae angen gorfodi rheolau caeth ynghylch y pethau mae pobl yn cael dod â nhw i mewn i'r archif. Er enghraifft, efallai bydd ffotograffiaeth fflach yn cael ei gwahardd mewn rhai archifau, ac efallai bydd y cyhoedd yn cael dod â phensiliau i mewn ond nid ysgrifbinnau.

Byddwch hefyd yn penderfynu pa ddogfennau i'w cadw am eu gwerth hanesyddol a pha rai i'w taflu. Mae hyn yn golygu llawer iawn o gyfrifoldeb a phenderfyniadau caled iawn. Mae'r ffynonellau hanesyddol sydd ar gael i'r cyhoedd, ac felly'r gwaith ymchwil mae modd ei wneud, yn dibynnu ar eich asesiad o'r pethau sy'n bwysig ac yn werthfawr.

Fel Archifydd, rhaid i chi fod yn ymwybodol o faterion rhyddid gwybodaeth. Mae llawer o'r cofnodion sy'n cael eu cadw mewn archifau ar gael i'r cyhoedd. Fodd bynnag, mae hefyd rhai cofnodion sydd ar gau. I weld y rhain, rhaid i aelod o'r cyhoedd gyflwyno cais Rhyddid Gwybodaeth, a byddwch chi yn ei ddarllen ac yn penderfynu yn ei gylch, a hynny'n aml ar ôl ymgynghori â'r adran llywodraeth sydd wedi trosglwyddo'r cofnod i'w archifo.

Mae Archifwyr yn darparu gwasanaeth i gwsmeriaid. Byddwch yn ateb ymholiadau mewn e-bost, llythyrau, dros y ffôn ac wyneb yn wyneb. Byddwch yn rhoi tocynnau mynedfa, yn dangos ffynonellau perthnasol i bobl ac yn eu helpu i ddehongli dogfennau anodd. Mae Archifwyr hefyd yn cynghori'r cyhoedd ynghylch sut mae cofnodi gwybodaeth o'r dogfennau (mae rhai archifau'n caniatáu i'r cyhoedd dynnu ffotograffau o ddogfennau, er enghraifft).

Mae Archifwyr hefyd yn rhoi darlithiau, yn cynhyrchu deunydd ysgrifenedig a gwybodaeth am gasgliadau, ac yn gosod arddangosfeydd. Ar gyfer pob arddangosfa, byddwch yn dewis ac yn paratoi deunyddiau. Byddwch hefyd yn ysgrifennu testunau i egluro'r deunyddiau.

Efallai hefyd y byddwch fel Archifydd yn rheoli cyllidebau ac yn edrych ar ffyrdd o gael cyllid.

Mae'r amser y byddwch yn ei dreulio ar bob gweithgaredd yn amrywio, gan ddibynnu ar eich gweithle. Mewn archifdai lleol, byddwch yn gweithio gydag amrywiaeth o gofnodion lleol. Mae'r rhai sy'n gweithio yn y llyfrgelloedd cenedlaethol yn aml yn gofalu am lawysgrifau llenyddol neu gasgliadau arbenigol preifat.

Fel Archifydd Prifysgol, efallai byddwch yn rheoli cofnodion prifysgol, neu'n gofalu am gasgliadau sy'n perthyn i staff academaidd blaenorol a'r rheini sy'n berthnasol i bynciau penodol. Mewn busnesau, mae archifwyr yn gofalu am gofnodion am hanes y cwmni a datblygu cynnyrch.

Gallai darllen, ysgrifennu a siarad Cymraeg fod o fantais wrth chwilio am waith yng Nghymru.

Rhinweddau Personol a Sgiliau

Fel Archifydd, bydd angen:

  • Bod yn drefnus, gan roi sylw gofalus i fanylion.
  • Sgiliau cyfathrebu da i oruchwylio staff.
  • Diddordeb mewn hanes a rheoli gwybodaeth.
  • Sgiliau ymchwil i gael gwybod am gefndir deunyddiau.
  • Menter, i ddod o hyd i ffyrdd o wneud gwybodaeth yn fwy hygyrch i ddefnyddwyr.
  • Bod yn ddibynadwy, am fod rhai dogfennau yn gyfrinachol. Efallai hefyd y bydd rhaid i chi orfodi rheolau ar gyfer defnydd cyhoeddus o archifau, fel gwahardd ffotograffiaeth fflach.
  • Sgiliau Cronfa Ddata.
  • Y gallu i ddefnyddio'r rhyngrwyd am fod llawer o ddeunydd archif ar gael ar-lein.

Cyflog a Chyfleoedd

Cyflog

Mae'r cyfraddau cyflog sy'n cael eu rhoi isod yn rhai bras.

  • Dechrau: £24,500 - £25,500
  • Gyda phrofiad: £26,500 - £31,500
  • Uwch Archifwyr yn ennill £36,000

Oriau gwaith

Mae Archifwyr fel arfer yn gweithio 36-40 awr yr wythnos, ddydd Llun i ddydd Gwener. Mae gwaith rhan-amser ar gael hefyd.

Ble allwn i weithio?

Mae rhai Archifwyr yn gweithio i awdurdodau lleol mewn archifdai lleol. Mae'r rhan fwyaf o Archifwyr eraill yn cael eu cyflogi gan y llywodraeth ganolog, archifau neu amgueddfeydd cenedlaethol, prifysgolion, busnesau ac elusennau.

Hunangyflogaeth

Mae cyfleoedd i Archifwyr profiadol weithio'n hunangyflogedig, fel ymgynghorwyr.

Ble mae swyddi'n cael eu hysbysebu?

Mae swyddi'n cael eu hysbysebu mewn papurau newydd lleol/cenedlaethol, yn y Ganolfan Byd Gwaith, ar wefan Universal Jobmatch, ac yng nghyhoeddiad recriwtio'r Gymdeithas Archifau a Chofnodion, 'ARC Recruitment'. Mae gwefannau'r cyfryngau cymdeithasol megis LinkedIn, Twitter neu Facebook, yn ffordd wych o rwydweithio, dod o hyd i swyddi a chysylltu â chyflogwyr posibl. Sicrhewch fod eich proffil yn eich cyflwyno mewn modd proffesiynol a fydd yn ddeniadol i ddarpar gyflogwyr. Rhowch gipolwg ar ein Herthygl Gwybodaeth Gyffredinol 'Chwilio am Swyddi Ar-lein'.

Llwybrau Mynediad a Hyfforddiant

Mynediad a hyfforddiant

I fod yn Archifydd, mae angen i chi gael cymhwyster ôl-raddedig mewn rheoli cofnodion a/neu archifau sy'n cael ei gydnabod a'i achredu gan y Gymdeithas Archifau a Chofnodion (ARA). Mae rhestr o ddarparwyr cwrs ar gael ar wefan ARA.

Mae'r holl ddarparwyr cwrs yn cynnig blwyddyn o radd Meistr a Diploma Ôl-raddedig byrrach sy'n para naw mis. Y gwahaniaeth yw bod rhaid i chi gyflwyno traethawd i gyflawni'r radd Meistr. Y gofyniad lleiaf sydd ei angen arnoch am gyflogaeth broffesiynol yw'r Diploma Ôl-raddedig.

Mae modd gwneud cyrsiau rhan-amser dros ddwy i bum mlynedd, a chithau'n cael gweithio mewn safle perthnasol ar yr un pryd. Mae Prifysgolion Dundee, Northumbria ac Aberystwyth yn cynnig cyrsiau drwy ddysgu o bell.

I wneud cwrs ôl-raddedig, gallwch fod â gradd (israddedig) gyntaf mewn unrhyw bwnc, cyhyd â'ch bod yn arddangos diddordeb mewn hanes a gwerthfawrogiad o werth archifau. Mae gan lawer o ymgeiswyr radd gyntaf mewn hanes, y gyfraith, clasuron neu Saesneg. Mae rhai pobl yn cael lle gyda graddau gwyddoniaeth, gan symud ymlaen i weithio mewn archifau arbenigol.

Mae Prentisiaeth Lefel Uwch yn fan cychwyn da hefyd.

Mae gwybodaeth am Ladin yn ddefnyddiol ond fel arfer nid yw'n hanfodol yn yr yrfa hon oherwydd mae'r rhan fwyaf o gofnodion canoloesol wedi'u catalogio a'u cyfieithu'n barod. Fodd bynnag, mae gofyn cael gwybodaeth am Ladin ar gyfer rhai swyddi oherwydd natur y cofnodion sy'n cael eu catalogio.

Mae rhai rhaglenni ôl-raddedig yn cynnwys cyrsiau ar Ladin i ddechreuwyr. Mae rhai prifysgolion yn gofyn am 'wybodaeth waith' am Ladin ond nid cymhwyster ffurfiol yn yr iaith - fodd bynnag, mae gofynion cyrsiau'n amrywio, felly darllenwch wefannau colegau/prifysgolion yn ofalus.

Bydd darparwyr cwrs yn chwilio am radd israddedig dda a thystiolaeth o ymrwymiad i'r proffesiwn drwy wneud profiad gwaith yn wirfoddol neu am dâl. I'ch helpu i ddod o hyd i brofiad gwaith, trowch at yr adran ar wefan ARA o'r enw 'Placement Opportunities'. Gallwch hefyd chwilio Cyfeiriadur ARCHON ar wefan yr Archifau Cenedlaethol; mae hwn yn rhestru manylion cyswllt ar gyfer casgliadau cofnodion y DU.

Pan fyddwch mewn swydd, gallwch ymuno â Chynllun Cofrestru ARA ar gyfer aelodau sydd newydd gymhwyso, sy'n annog datblygiad proffesiynol parhaus.

Dilyniant

Mae llawer o wasanaethau cadw cofnodion yn fach, ac mae hynny'n gallu cyfyngu ar gyfleoedd dilyniant. Efallai bydd rhaid i chi symud i sefydliad arall, mwy o faint cyn cael eich dyrchafu i swyddi uwch a swyddi rheoli. Fodd bynnag, mae modd i chi weithio i lawer iawn o sefydliadau, sy'n gallu rhoi llawer o hyblygrwydd i chi yn eich gyrfa.

Cymwysterau

I gael lle ar gwrs gradd mewn unrhyw bwnc, y gofyniad lleiaf fel arfer yw:

  • 2/3 Safon Uwch
  • 5 o gymwysterau TGAU ar radd C/4 neu uwch

Mae cymwysterau derbyniol yn lle Safon Uwch yn cynnwys:

  • BTEC lefel 3
  • diploma'r Fagloriaeth Ryngwladol

I gael lle ar Brentisiaeth Lefel Uwch, fel arfer bydd arnoch angen 5 TGAU ar radd C/4 neu uwch, yn cynnwys Saesneg a mathemateg, neu fod wedi cwblhau Prentisiaeth Lefel Ganolradd.

Mae rhai prifysgolion yn derbyn cymhwyster Bagloriaeth Cymru yn gyfwerth ag un Safon Uwch.

Cyfleoedd i Oedolion

Sgiliau/profiad

Mae gan rai ymgeiswyr brofiad a sgiliau perthnasol, er enghraifft, wedi'u cael mewn gwaith llyfrgellydd neu swyddog gwybodaeth.

Cyrsiau

Os nad oes gennych y cymwysterau sydd eu hangen arnoch i wneud cwrs gradd, efallai byddwch chi'n gallu dechrau un ar ôl cwblhau cwrs Mynediad coleg neu brifysgol. Fel arfer, nid oes angen unrhyw gymwysterau i ddechrau cwrs Mynediad, ond dylech holi darparwr y cwrs i sicrhau hyn.

Dysgu o bell

Mae Prifysgol Aberystwyth yn cynnig MA/Diploma mewn Gweinyddu Archifau, a'r ddau ohonyn nhw drwy ddysgu o bell.

Mae Prifysgol Dundee yn cynnig MSc/MLitt/Diploma Ôl-raddedig mewn Rheoli Cofnodion ac Archifau, drwy ddysgu o bell.

Mae gan Brifysgol Northumbria MSc/Diploma Ôl-raddedig drwy ddysgu o bell mewn Rheoli Gwybodaeth a Chofnodion.

Cyllid

Mae dyfarniadau ar gyfer astudio ôl-raddedig ar gael, drwy brifysgolion, gan y Cyngor Ymchwil i'r Celfyddydau a'r Dyniaethau (AHRC).

Gwybodaeth Bellach

LGjobs

Local government vacancies

Gwefan www.lgjobs.com

myjobscotland: Scottish local government vacancies

Scottish enquiries

E-bost myjobscotland@cosla.gov.uk

Gwefan www.myjobscotland.gov.uk

Arts and Humanities Research Council (AHRC)

E-bost enquiries@ahrc.ac.uk

Gwefan www.ahrc.ac.uk

Oxford Libraries Graduate Trainee Programme

Blog following the learning journey of Oxford University library graduate trainees

Gwefan oxfordtrainees.wordpress.com

Society of Genealogists (SoG)

Ffôn 020 7251 8799

E-bost genealogy@sog.org.uk

Gwefan www.sog.org.uk

ARCHON Directory

Ffôn 020 8876 3444

Gwefan www.nationalarchives.gov.uk/archon/

Archives and Records Association (ARA)

E-bost ara@archives.org.uk

Gwefan www.archives.org.uk

Careers Wales - Welsh Apprenticeships

Ffôn 0800 028 4844

Gwefan ams.careerswales.com/

Local Government Careers in Wales

Gwefan www.lgcareerswales.org.uk

Museums Archives and Libraries Wales (cyMAL)

Gwefan www.cymal.wales.gov.uk

Archive Wales

Gwefan www.archiveswales.org.uk

People Exchange Cymru (PEC)

Public sector recruitment portal for Wales

E-bost peopleexchangecymru@gov.wales

Gwefan www.peopleexchangecymru.org.uk/home

Croeso i Gyrfa Cymru

Dewiswch iaith

Cymraeg

Welcome to Careers Wales

Please select your language

English