Astudiaeth Achos: Cerddor - Sam

Beth ydych chi'n ei wneud?

Dw i'n gerddor gwerin sy'n chwarae mewn chwe grwp gwahanol. Dw i hefyd yn dysgu disgyblion preifat ac yn gwneud rhywfaint o waith llawrydd mewn ysgolion.

Y ffidil yw fy mhrif offeryn, ond dw i hefyd yn chwarae'r bibgod mewn un band, drymiau mewn band arall a dw i'n canu rhywfaint ymhob un ohonynt.

Y prif fand dw i ynddo, ac sy'n cymryd y rhan fwyaf o'm hamser, yw Bellowhead - grwp gwerin 11 dyn.

Mae pob rhan o'm gyrfa wedi datblygu o wneud cysylltiadau a rhyngweithio. Mae gwneud y cysylltiadau iawn wedi bod yn bwysig dros ben. Does dim llwybr pendant i gerddoriaeth, felly mae'n rhaid i chi ddarganfod eich ffordd eich hun.

Beth yw'ch cefndir?

Dechreuais chwarae'r ffidil pan oeddwn i'n chwech. Cefais wersi a gwnes fy ngraddau clasurol nes i mi adael yr ysgol yn 18. Gwnes hefyd Safon Uwch Cerddoriaeth.

Mae fy nheulu yn ymddiddori mewn cerddoriaeth werin a dw i wedi bod yn mynd i wyliau ers cyn cof. Dw i wastad wedi chwarae cerddoriaeth yn fy amser hamdden - dyna dw i wrth fy modd yn ei wneud. Dw i ddim yn cofio amser pan nad oeddwn eisiau gwneud bywoliaeth o chwarae cerddoriaeth. Dydw i erioed wedi bod eisiau gwneud dim byd arall.

Dw i wedi cael fy nhalu i berfformio cerddoriaeth ers pan oeddwn i'n 12. Dechreuodd wrth i mi ennill ambell gystadleuaeth. O ganlyniad i hynny, daeth cyfleoedd i mi wneud gigs. Yna ffurfiais fy ngrwp cyntaf - Kerfuffle; rydyn ni'n dal gyda'n gilydd ar ôl wyth mlynedd.

Es i'r brifysgol i wneud gradd mewn cerddoriaeth werin a thraddodiadol. Ond gadawais ar ôl pum wythnos, gan nad oedd yn fy ymestyn yn gerddorol nac yn ddeallusol; doedd o ddim y peth i mi.

Cwrddais â phrif ganwr Bellowhead pan oedd yn athro mewn ysgol haf es iddi yn Durham. Ar ôl i mi adael y brifysgol, roedden nhw'n chwilio am aelod i gymryd lle aelod arall, felly gofynnwyd i mi ymuno â nhw. Roedd hynny tua 18 mis yn ôl.

Ers ymuno â Bellowhead, dw i nawr yn chwarae drymiau yng ngrwp arall y prif ganwr; dw i'n chwarae'r ffidil ar gyfer grwp partner prif ganwr Bellowhead; a dw i newydd ddechrau deuawd gyda'r dyn a oedd yn cefnogi Bellowhead ar ein taith ddiwethaf. Felly gallwch weld o ble mae'r holl gysylltiadau hyn wedi dod; mae bod yn aelod o'r grwp hwn wedi dod â'r holl waith ychwanegol i mi.

Dw i wedi bod yn gwneud bywoliaeth fel cerddor ers blwyddyn nawr.

Pa nodweddion sydd eu hangen i fod yn llwyddiannus yn eich swydd chi?

Yn amlwg mae angen talent gerddorol arnoch. Mae'n bwysig eich bod wedi gwneud eich graddau clasurol, a bod gennych y dechneg sydd ei hangen arnoch i fod yn gerddor.

Mae'n bwysig bod yn ddigon hyderus i fynd i siarad â phobl, a chynnig eich gwasanaeth iddynt. Pe na bawn i wedi mynd i siarad â Jon o Bellowhead, fyddwn i ddim ble rydw i nawr. Mae hefyd angen i chi fod yn rhywun sy'n cyd-dynnu'n dda â phobl, mae'n debyg y byddwch yn gweithio â phobl nad ydych chi erioed wedi cwrdd â nhw o'r blaen.

Mae angen ichi fod yn benderfynol, oherwydd bydd cyfnodau pan fyddwch chi'n meddwl pryd ydych chi'n mynd i gael eich bywyd ar y trywydd iawn. Allwch chi ddim eistedd yn ôl a disgwyl i'r cyfleoedd ddod atoch chi. Mae'n rhaid i chi hyrwyddo eich hun.

Mae llawer o gerddorion yn hunangyflogedig. Mae angen grym ewyllys arnoch, oherwydd yn ystod y dyddiau lle nad oes gennych waith, mae'n rhaid i chi fynd i chwilio amdano; allwch chi ddim cysgu'n hwyr a diogi. Mae'n rhaid i chi fod yn awyddus i ddod o hyd i waith.

Pa swyddi eraill allech chi ei wneud gan ddefnyddio'r sgiliau o'r swydd hon?

Gan nad oes gen i radd, allwn i ddim cael swydd ble mae gofyn ichi gael gradd. Os ydych chi'n gerddor sydd wedi gwneud gradd mewn cerdd, o leiaf mae gennych gymhwyster y bydd cyflogwyr yn ei ystyried.

Gallwn wneud rhywbeth fel datblygu'r celfyddydau neu waith rheolaethol, oherwydd mae gen i'r profiad perthnasol drwy fod yn gerddor; dw i'n deall bod hynny o ongl wahanol, ond mae gen i wybodaeth am sut mae'r pethau hyn yn gweithio.

Mae gen i sgiliau cyfathrebu hefyd, felly mae digon o swyddi ble mae'r rheiny'n ddefnyddiol.

Mae gen i ffrindiau sy'n gerddorion sydd hefyd yn gweithio ym maes darlledu - yn cyflwyno rhaglenni sy'n berthnasol i'r hyn maen nhw'n arbenigo ynddo - felly mae hwnnw'n llwybr posib.

Yna mae cyfansoddi - dw i wedi gwneud rhywfaint o hynny, ac mae'n rhywbeth y gallwn i wneud mwy ohono pe na bawn i'n perfformio.

Pa newidiadau fydd yn y dyfodol?

Mae llawer o bobl sydd wedi bod yn dod i weld gigs gwerin a phrynu Cryno Ddisgiau yn parhau i wneud hynny yn yr hinsawdd economaidd sydd ohoni, felly gobeithio y bydd hynny'n parhau.

Mae'r we yn effeithio ar gerddorion. Mae pobl yn tueddu i lawrlwytho cerddoriaeth, un ai'n gyfreithlon neu'n anghyfreithlon; mewn sawl achos dydy cerddorion ddim yn elwa o waith sydd wedi ei recordio bellach. Mae nifer o bobl sy'n mwynhau cerddoriaeth werin, serch hynny, yn tueddu i fod yn hyn ac yn fwy tueddol o brynu eu cerddoriaeth.

O ran addysg, mae mwy o raddau, yn cwmpasu bob math o gerddoriaeth, nag erioed o'r blaen. Mewn ffordd, mae'n gorlenwi'r farchnad. Dw i'n lwcus, oherwydd does dim llawer o gerddorion gwerin o gwmpas. Os ydy pobl eisiau chwaraewr ffidil, mae'n debygol y byddan nhw'n meddwl amdana i. Os oes rhywun eisiau rhywun sy'n chwarae ffidil glasurol, mae miloedd ohonynt y gallwch ddewis o'u plith.

Beth yw heriau mwyaf eich swydd?

Dim ond cyfran gweddol fach o'm hamser yw perfformio, sef y rhan o'r swydd dw i'n ei mwynhau fwyaf. Pan dw i'n mynd ar daith am bythefnos, rydyn ni'n treulio'r rhan fwyaf o'r dydd yn teithio. Y gwirio sain a'r gig sy'n hwyl, ond weddill y dydd rydych chi ar fws neu mewn gwesty yn rhywle. Gall hynny fod yn undonog.

Hefyd, mae'n rhaid i chi feddwl ymhell i'r dyfodol. Dw i ar hyn o bryd yn meddwl 18 mis o flaen llaw - mae gen i gigiau wedi eu trefnu erbyn diwedd y flwyddyn nesaf.

Mewn mis, gallwch gael gwerth tua £200 o waith wedi ei drefnu, a byddwch chi'n ceisio meddwl sut ydych chi'n mynd i ennill mwy o arian. Mae'n rhaid i chi ddod o hyd i leoliadau, trefnu ffi a threfnu'r dyddiadau, yn ogystal â delio â'r holl stwff hyrwyddo. Gall fod yn anodd, ond dyna'r unig ffordd i oroesi mewn gwirionedd.

Mae trefnu eich cyllid yn gymhleth. Dydych chi ddim yn cael eich talu a dyna ni; mae gennych chi bob mathau o bethau i'w hystyried. Yn ogystal â bod yn hunangyflogedig, dwi'n rhan o bartneriaeth gyfreithiol (gyda gweddill aelodau Bellowhead), ac yn cael fy nghyflogi.

Dw i'n cael fy nghyflogi gan recordiau Rootbeet, sef label recordio Kerfuffle - un o'm bandiau eraill. Ond digwydd bod, fi yw'r label recordio hwnnw, ynghyd ag aelodau eraill y band a fy nhad, felly dw i rywsut yn cyflogi fy hun yn yr achos hwnnw.

Oes nifer o gyfleoedd i fynd i mewn i'r yrfa hon?

I mi, mae cyfleoedd yn y byd gwerin, oherwydd ei fod yn faes mor fach. Fel rheol gyffredinol, os ydych chi'n ddigon da a dyna rydych chi eisiau ei wneud, fe allwch chi wneud hynny. Ond mae'n rhaid i chi lunio eich llwybr eich hun. Ac mae angen ichi gymryd pob cyfle sy'n dod i'ch rhan, oherwydd dydych chi fyth yn gwybod ble'r aiff o â chi.

Y llwybr gymerais i, yn fras, oedd: dysgais chwarae'r ffidil, cystadlais mewn cystadlaethau, cefais rywfaint o gigiau o ganlyniad i hynny, cwrddais â phobl o ganlyniad i hynny, a ffurfiais fandiau a chael mwy o gigiau o ganlyniad i hynny.

Fel cerddor clasurol, y llwybr yw gwneud eich holl raddau a'ch hyfforddiant, gadael yr ysgol a gwneud gradd, yna mynd ymlaen i chwarae mewn cerddorfa neu fod yn athro neu beth bynnag. Mae'r llwybr wedi ei sefydlu'n llawer gwell.

Beth ydych chi'n ei hoffi am eich swydd?

Dw i wrth fy modd nad yw'n undonog nac yn ddiflas; dydy fy nyddiau fyth yr un fath. Eleni, er enghraifft, roeddwn gartref am wythnos ym mis Ionawr, yna es ar daith i Gymru am wythnos. Ar ôl ambell ddiwrnod o seibiant, es ar daith arall am bythefnos, ac yna es i recordio rhywfaint, ac yna gwneud ychydig o ddysgu. Does yr un wythnos yr un fath, ac mae hynny'n wych gan ei fod yn eich cadw ar flaenau'ch traed.

Hefyd, dw i wrth fy modd fod pobl yn mwynhau eu hunain oherwydd yr hyn dw i'n ei wneud. Pan mae Bellowhead yn mynd ar daith, rydyn ni'n chwarae i tua 600, 700 o bobl bob nos am bythefnos. Mae'n deimlad gwych pan mae'r gynulleidfa'n mynd yn wyllt, oherwydd bod yr hyn dw i'n ei wneud yn cyfrannu at eu mwynhad. Dyna'r teimlad gorau, a'r prif reswm dw i'n gwneud hyn; mae perfformio'n rhoi cymaint o foddhad i chi.

Dw i'n hoffi cwrdd â phobl. A dw i wrth fy modd fy mod yn gweithio gyda ffrindiau. Yn Kerfuffle - y band a ffurfiais pan oeddwn i tua 12 - rydyn ni'n ffrindiau pennaf, ac mae'n hyfryd teithio o amgylch y wlad gyda nhw.

Dw i'n anobeithiol yn hedfan, ond dw i'n hoffi fy mod yn cael teithio. Gyda cherddoriaeth, dw i wedi bod yn Yr Almaen, Canada, Sardinia, ar draws Lloegr a Chymru; a dw i'n mynd i'r Iseldiroedd ac i Ddenmarc y flwyddyn nesaf.

Mae llawer o ryddid yn y swydd hon hefyd. Pe bai gen i arian, gallwn fynd ar wyliau pryd bynnag fynnwn i! Fy nghyfnodau prysur yw rhwng Mehefin a Medi, pan mae'r rhan fwyaf o bobl ar eu gwyliau. Ond does dim amserlen benodol o gwbl, a dwi'n hoffi hynny'n fawr.

Beth nad ydych chi'n ei hoffi am eich swydd?

Does fawr ddim nad ydw i'n ei hoffi, a dweud y gwir.

Dydw i ddim yn hoffi nad yw rhai pobl yn fodlon talu pris rhesymol am gerddoriaeth, ac nad ydyn nhw'n gwerthfawrogi'r hyn rydych chi'n ei gynnig.

Mae gyrru o gwmpas y wlad am ddyddiau yn eithaf diflas, a gwneud y cyfrifon o ran hynny!

Beth yw'ch uchelgeisiau?

Fy uchelgais ar gyfer fy mlwyddyn gyntaf yn hunangyflogedig oedd gwneud bywoliaeth drwy wneud hyn yn unig, a dwi wedi gwneud hynny. Oni bai am y lleiafrif ffodus sy'n ennill miliynau, dydych chi fyth am ennill ffortiwn fel cerddor. Ond fy uchelgais barhaus yw dal ati i ennill bywoliaeth go lew o wneud hyn.

Hoffwn hefyd gyrraedd brig y maes a gadael fy ôl ar y byd cerddorol. Dwi fyth am fod yn fyd-enwog, a does neb ar y stryd am wybod pwy ydw i - ac mae hynny'n hollol iawn - ond dw i eisiau bod yn rhywun mae pobl yn y byd gwerin yn gwybod amdano.

Hefyd, hoffwn gyflwyno cerddoriaeth werin i bobl na fyddai'n ei chlywed fel arfer. Mae mor bwysig i mi; dw i eisiau iddi fod yn bwysig i eraill hefyd. Felly, rhan o fy uchelgais yw mynd â cherddoriaeth werin at bobl a gwneud iddyn nhw sylweddoli efallai y byddan nhw'n ei mwynhau. Os ydych chi'n mynd â cherddoriaeth werin i ysgolion cynradd ac uwchradd, maen nhw'n ddigon ifanc i'w mwynhau ac eisiau bod yn rhan ohono.

Pa gyngor fyddwch chi'n ei rhoi i rywun sydd â diddordeb yn eich gyrfa chi?

Ymarferwch a gwnewch yr hyn rydych chi'n ei wneud yn well. Wnes i ddim ymarfer cymaint ag y dylwn i, nes i mi adael yr ysgol, wedyn roedd yn rhaid i mi.

Chwaraewch gyda cherddorion eraill a chymryd pob cyfle y gallwch chi, oherwydd does gennych chi ddim syniad pwy ydych chi'n mynd i'w gyfarfod, na pha waith ddaw i'ch rhan. Trochwch eich hun ynddo, a chymrwch gymaint ag y gallwch ohono.

I mi, roedd cystadlaethau cerddoriaeth yn rhan hanfodol o'm datblygiad. Mae cystadlaethau ymhob math o gerddoriaeth, yn rhanbarthol ac yn genedlaethol. O ganlyniad i gystadlaethau, rydych chi'n cael chwarae mewn cyngherddau mwy ac yn cael cwrdd â mwy o bobl.

Mae'n rhaid i chi fod yn barod i hyrwyddo eich hun. Os ydych chi'n gadael yr ysgol a gwneud dim, does dim am ddigwydd. Mae'n rhaid i chi hyrwyddo eich hun a gadael i bobl wybod pwy ydych chi. Dyna sut ydych chi'n cael busnes.

Mae llawer o nawdd ar gael ar gyfer cerddorion. Mae nawdd yn bwysig iawn, oherwydd does gan y rhan fwyaf o gerddorion ddim arian fel arfer!

Diwrnod ym mywyd

Diwrnod ar daith gyda Bellowhead:

Deffro mewn gwesty, unrhyw adeg rhwng 9.00 yb a 12.00. Cael brecwast mewn gorsaf wasanaethau.

Mynd ar y bws, ac eistedd ar y bws am dair neu bedair awr. Yn ystod yr amser hwnnw, byddwn ni'n siarad neu'n cysgu; mae rhai pobl yn dod â gwaith gyda nhw, e.e. ateb e-byst neu gyfansoddi ar liniadur.

Cyrraedd y lleoliad am tua 4 yh. Rydyn ni'n dadlwytho popeth cyn cael rhywbeth i'w fwyta.

Am 5 yh, rydyn ni'n gosod yr holl offer a'r offerynnau ar y llwyfan, yna'n gwirio'r sain, sy'n cymryd rhwng awr ac awr a hanner. Mae'n cymryd amser oherwydd bod 11 ohonom.

Am tua 6.30, awn i gael pryd o fwyd. Yna rydyn ni'n mynd yn ôl i'r lleoliad am tua 8.00 yh, yn newid ac yn mynd ar y llwyfan am tua 8.30.

Rydyn ni'n perfformio am tua 90 munud, gan gynnwys encôr. Yna rydyn ni'n gadael y llwyfan; mae'r gynulleidfa'n gadael; rydyn ni'n pacio popeth, yn mynd yn ôl ar y bws, ac yn gyrru i westy.

Croeso i Gyrfa Cymru

Dewiswch iaith

Cymraeg

Welcome to Careers Wales

Please select your language

English